Föstudaginn 27. mars mun Theodore E. Squires verja doktorsritgerð sína í auðlindavísindum við Háskólann á Akureyri. Doktorsritgerðin ber heitið: Þróunarfræðileg visterfðamengjafræði rjúpu í kringum Norður-Atlantshaf.
Vörnin fer fram á ensku í Hátíðarsal Háskólans á Akureyri kl. 09:00 og er öllum opin.
Vinsamlega tilkynnið mætingu í Hátíðarsal hér
- Vörninni verður einnig streymt hér [hlekkur á streymi kemur hér]
Ritgerðin var unnin undir leiðsögn Dr. Kristins Péturs Magnússonar, prófessors í sameindaerfðafræði við Auðlindadeild Háskólans á Akureyri og Dr. Jacob Höglund, prófessor í dýraverndunarlíffræði við Háskólann í Uppsala, Svíðþjóð. Auk þeirra voru í doktorsnefnd Dr. Eva C. Halapi dósent í sýkla- og ónæmisfræðum við Hjúkrunarfræðideild HA, Dr. Snæbjörn Pálsson prófessor í stofnlíffræði við Háskóla Íslands, Dr. Patrik Rödin-Mörch, Lífupplýsingafræðingur við Uppsala Genome Center, and Dr. Jennifer S. Forbey, prófessor í líffræði við Boise State University, Bandaríkjunum.
Doktorsverkefnið er hluti af „Visterfðamengjafræði rjúpunnar“, verkefni Kristins P. Magnússonar sem er styrkt af Rannsóknasjóði Íslands (Rannís). Styrkurinn var veittur til Aðrir styrkir voru veittir til Jacob Höglund af Swedish Research Council, Vetenskapsrådet (VR). Vinna unnin við NGI/Uppsala Genome Center var styrkt bæði af Vetenskapsrådet og Science for Life Laboratory, Sweden. Síðast en ekki síst var verkefnið styrkt Rannsóknasjóði Háskólans á Akureyri.
Andmælendur eru Scott V. Edwards Alexander Agassiz prófessor í dýrafræði og safnstjóri fuglafræði við Harvard háskóla og Arnar Pálsson prófessor við Verkfræði- og náttúruvísindasvið Líf- og umhverfisvísindadeild Háskóla Íslands.
Dr. Guðrún Rósa Þórsteinsdóttir, forstöðumaður Miðstöðvar doktorsnáms og stjórnsýslu rannsókna og Dr. Brynjar Karlsson, forseti Heilbrigðis-, viðskipta- og raunvísindasviðs munu stýra athöfninni.
Um doktorsefnið
Theodore Squires fæddist í Seattle árið 1992. Hann lauk BS prófi í fisk- og dýravísindum frá Oregon State University árið 2015 og meistaraprófi í umhverfisauðlindum frá Hokkaido háskóla í Sapporo í Japan árið 2017. Árið 2021 hóf hann doktorsnám í auðlindavísindum við Háskólann á Akureyri og ári síðar var gerður samningur um sameiginlega námsgráðu við háskólann í Uppsala.
Theodore kom fyrst til Íslands árið 2014 sem sjálfboðaliði í rjúpnarannsókn dr. Ólafs Karls Nielsen hjá Náttúrufræðistofnun Íslands og hefur síðan átt í áframhaldandi samstarfi við íslenskt vísindasamfélag.
Hann hefur víðtæka kennslureynslu, meðal annars kennt verkleg námskeið í Japan, starfað sem afleysingakennari í Seattle, stýrt vettvangsnámskeiðum í Svíþjóð, kennt framhaldsnámskeið í náttúruvernd í Uppsölum og aðstoðað við erfðafræðikennslu við Háskólann á Akureyri. Árið 2026 hlaut hann formlega kennsluréttindi í háskólakennslu í Svíþjóð.
Í námi sínu hefur Theodore skipulagt vettvangsheimsóknir og sótt ráðstefnur víða um heim. Þar má nefna fjaðrasöfnun rjúpna, sýnatökur á Norðurslóðum og kynningu rannsókna á vegum Líffræðifélags Ísland.
Ágrip
Í doktorsverkefninu er rannsakað hvernig rjúpur víðs vegar um Norður-Atlantshaf aðlagast hröðum umhverfisbreytingum með því að samþætta vistfræði, stofnerfðamengjafræði og langtímavöktun. Lagt var af stað með samsetningu á hágæða viðmiðunarerfðamengi fyrir rjúpu (Lagopus muta), sem gerir ítarlegar virkni- og samanburðargreiningar mögulegar. Með því að nota gögn úr heilerfðamengjaraðgreiningu frá tæplega eitt hundrað fuglum frá níu löndum sýnir ritgerðin að loftslagstengd aðlögun rjúpu er fjölgena og að framtíðarspár um lífvænleika rjúpnastofna eru mjög háðar þeim loftslagslíkönum sem notuð eru til greiningar. Tímabundið gagnasafn 91 íslenskra ungfugla sem safnað var á 11 ára tímabili sýnir víðtækar sveiflur í samsætutíðni sem eru í takt við fjölærar stofnsveiflur, þar sem margar genasamsætur sveiflast í tíðni, sem tengjast tauga-, atferlis- og ónæmisferlum, mynstri sem er í samræmi við þéttleikaháð val. Fylgnirannsókn með erfðamengjaskimunarleit á ástandseinkennum (fitu, stærð, þyngd) styður enn frekar fjölgenastjórnun, og leggur jafnframt grunninn að framtíðarrannsóknum á vænlegum kandídatgenum. Erfðamengjarannsóknirnar á rjúpunni varpa ljósi á samband stofnvistfræði, þróunarfræði og aðlögunar sem má nota má í verndunaráætlanir á villtum stofnum dýra í örum umhverfisbreytingum.
Lykilorð: Vistfræði, Erfðamengjafræði, Rjúpa, Verndunarlíffræði, Þróunarfræði, Líffræði