Háskólinn á Akureyri er fyrsti háskólinn á Íslandi sem býður upp á fagnám til diplómaprófs fyrir starfandi sjúkraliða. Um er að ræða tveggja ára sveigjanlegt nám sem hentar samhliða starfi.
Námið er ætlað sjúkraliðum sem vilja auka þekkingu sína og efla starfshæfni í geðheilbrigðisþjónustu, endurhæfingu og heimahjúkrun.
Einnig er boðið upp á kjörsviðið öldrunar- og heimahjúkrun.
Markmið námsins er að efla þekkingu og færni starfandi sjúkraliða á þörfum einstaklinga með geðsjúkdóma og fjölskyldna þeirra.
Áhersla er lögð á:
Námið styrkir þig sem fagmann og undirbýr þig fyrir aukna ábyrgð og fjölbreyttari verkefni.
Brautarstjóri er Kristín Þórarinsdóttir.
Þú getur skoðað skipulag námsins í Uglu, kennsluvef háskólans.
Námið er skipulagt fyrir starfandi sjúkraliða og er óháð búsetu.
Á öðru ári fara stúdentar í:
Í námslotunum gefst þér tækifæri til að hitta kennara, samnemendur og annað starfsfólk háskólans og tengjast háskólasamfélaginu.
Ljúka þarf öllum námskeiðum fyrsta árs áður en nám á öðru ári hefst. Hámarkstími til að ljúka námi er þrjú ár.
Hér getur þú lesið meira um sveigjanlega námið og séð hvenær námslotur eru.
Fagnám til diplómaprófs opnar á möguleika fyrir sjúkraliða að takast á við fjölþættari störf og aukna ábyrgð.
Námið eflir sjúkraliða til að taka þátt í fjölbreyttri teymisvinnu með markvissum hætti.
Námið er áskorun fyrir sjúkraliða sem verða virkir þátttakendur í að móta nýjar starfsleiðir innan heilbrigðis- og velferðarkerfisins.
Félagslíf er mikilvægur þáttur háskólanáms og er félagslíf stúdenta við HA öflugt.
Allir stúdentar við háskólann eru í Stúdentafélagi Háskólans á Akureyri (SHA) en einnig er hver deild með sitt stúdentafélag. Eir er félag heilbrigðisvísindanema og þú getur nálgast nánari upplýsingar um félagið á Facebook.
Umsækjandi þarf að:
Æskilegt er að umsækjandi hafi að lágmarki tveggja ára starfsreynslu og hafi tekið að lágmarki 150 einingar í loknu sjúkraliðanámi.
Umsækjendur sem starfa nú þegar á kjörsviðinu hafa forgang.
Gögn sem þurfa að fylgja umsókn:
Námspláss er fyrir 15 stúdenta (lágmarksfjöldi er 10).
Þar sem námspláss eru takmörkuð er umsóknum forgangsraðað ef fullnægjandi umsóknir eru fleiri en pláss leyfa.
Forgangsröðun byggir á stigamati sem tekur meðal annars mið af:
Nánari upplýsingar um inntökuskilyrði og stigamat við forgangsröðun umsókna má finna hér.
Fagnám til diplómaprófs geta stúdentar stundað óháð búsetu. Allir fylgja sömu námskrá og námskröfur eru þær sömu.
Fyrirlestrar eru teknir upp og settir á kennsluvef ásamt öðru námsefni.
Skylda er að koma 1-2 sinnum á misseri í stuttar námslotur til Akureyrar.
Á seinna árinu er einnig klínískt nám á hvoru misseri, í tvær vikur (80 stundir) í senn. Klínískt nám fer fram um allt land á starfsstöðvum geðheilbrigðisþjónustu, endurhæfingar- og heimahjúkrunar.
Hér getur þú lesið meira um sveigjanlega námið og séð hvenær námslotur eru.
Ekki verður hægt að taka bæði kjörsviðin samhliða að svo stöddu. Ef þú hefur tekið eitt kjörsvið og vilt bæta við þig öðru kjörsviði þá sendir þú beiðni um það til brautarstjóra námsins og það verður tekið fyrir innan námsbrautarinnar.
Fagnám til diplómaprófs fyrir starfandi sjúkraliða er ný námsbraut við HA sem er ákaflega ánægjulegt að hafa fengið að taka þátt í að byggja upp. Þessi nýja námsbraut er frábær leið fyrir starfandi sjúkraliða til að byggja ofan á þekkingu sína og færni. Í náminu er lögð áhersla á eflingu klínískrar færni og þekkingar á samskiptum sem meðferðartæki, sem og á þátttöku í þverfaglegu samstarfi og uppbyggingu fagmennsku. Kjörsvið öldrunar- og heimahjúkrunar, sem fer af stað haustið 2021, er fyrst og fremst hugsað til að auka gæði í heilbrigðis- og velferðarþjónustu til handa öldruðum einstaklingum og fjölskyldum þeirra.
Nemendur kynnast hugmyndafræði, kenningum og tækni við að veita fræðslu, jafnt til skjólstæðinga og aðstandenda sem og til samstarfssfólks
/sjúkraliðanema. Nemendur læra að sinna heilbrigðisfræðslu, sem felur í sér bæði stuðningsþætti og kennslufærni með áherslu á fullorðinsfræðslu.
Sérstök áhersla er á að nemendur öðlist innsýn í mikilvægi fræðslu tengda forvörnum, heilsulæsi og valdeflingu fyrir skjólstæðinga. Nemendur fái æfingu í að greina fræðsluþarfir skjólstæðinga. Nemendur fái grunn klínískrar leiðsagnar til að öðlast færni sem klínískir leiðbeinendur. Þá verður farið í grunnþætti fræðilegra vinnubragða.
Námskeiðið snýst um samskiptafærni og samstarfsfærni við notendur/skjólstæðinga og samstarfsfólk þar sem fjallað er um helstu hugmyndir, kenningar og aðferðir er lúta að faglegum samskiptum og tengslum. Meðal annars er fjallað um þverfaglega teymisvinnu og rýnt í hlutverk ólíkra fagstétta innan velferðarkerfisins. Kynntar eru helstu aðferðir í viðtalstækni og nemendur æfa sig í að beita þeim. Nemendur rýna í eigin samskiptahætti og læra að nota samskipti á meðvitaðan hátt til að ýta undir og styrkja ákveðna færni og eiginleika til að takast á við margbreytilegar kröfur þess að vera fagmaður í krefjandi störfum. Auk þess er mikilvægi sjálfsþekkingarfærni og slökunar kynnt fyrir nemendum.
Markmið námskeiðsins er að nemandi öðlist þekkingu á helstu kenningum og aðferðum stjórnunar til að þeir öðlist sjálfsstyrk í hlutverki leiðtoga og hæfni í sjálfsígrundun. Tilgangurinn er að nemendur fái í hendur verkfæri til að styrkja sig í hlutverki leiðtoga, til að sinna verkefnastjórn og gæðastjórnun innan afmarkaðra eininga á vinnustað og á sama tíma vera virkir þátttakendur í þverfaglegri teymisvinnu. Farið verður í helstu þætti sem þurfa að vera til staðar við skipulag og þátttöku í slíkum teymum auk þjálfunar í markmiðssetningu.
Einnig munu nemendur læra um helstu þætti í umgjörð, skipulagi og stefnumótun í velferðarþjónustu á Íslandi.
Í námskeiðinu skoða nemendur eigin námsmarkmið, hæfileika, umhverfi og aðferðir til að læra. Kenndar eru mismunandi aðferðir til náms og leiðir til farsællar samvinnu í nemendahópi. Nýtt eru ýmis verkfæri úr iðjuþjálfunarfræði fyrir nemendur til að rýna í eigin viðhorf, vanamynstur, hlutverk og umhverfi. Nemendur gera áætlanir um hvernig þeir mæta kröfum námsins og efla eigin þekkingu, leikni og hæfni.
Markmiðið er að nemendur fá innsýn í helstu kenningar og hugmyndafræði um samskipti sem meðferðartæki. Áhersla er á að nemandi öðlist skilning á mismunandi þörfum einstaklinga og lausnaleit í samskiptum, jafnt við skjólstæðinga sem og aðstandendur og fjölskyldur. Nemendur læra hvernig á að takast á við krefjandi atferlistruflanir hjá einstaklingum með heilabilun eða fíknisjúkdóm og sérhæfðan stuðning við aðstandendur. Sérstök áhersla er á að nemendur öðlist þekkingu og færni í að beita sérhæfðum samskipta aðferðum sem virkri meðferð einstaklinga, auk aðlögunar umhverfisþátta.
Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist greinagóða þekkingu á hvernig umönnunarumhverfi og stuðningur við að skipuleggja rými og viðverustað hefur áhrif á öryggi og lífsgæði fólks. Fjallað verður um þá þætti sem hafa áhrif á umönnunarumhverfi, allt frá einstökum hjálpartækjum til staðsetningar og öryggi heimila, skráningu, öflun upplýsinga og upplýsingakerfi. Farið verður í áhættumöt um byltur og óráð. Nemendur kynnast mismunandi aðferðum sem notaðar eru til stuðnings, s.s. lífssögu, nýsköpun og velferðartækni, og fá kynningu á tæknilegum lausnum sem fólk getur nýtt sér til þess að stuðla að sjálfræði, félagslegri þátttöku og lífsgæðum á eigin forsendum auk þess að fá kynningu á helstu hjálpartækjum og öryggisbúnaði. Nemendur æfa sig í að greina þörf fyrir og skipuleggja umhverfi sem stuðlar að færni og lífsgæðum.
Í námskeiðinu verður farið yfir hugmyndafræði geðhjúkrunar og sögu geðhjúkrunar á Íslandi. Ennfremur munu nemendur læra um helstu geðraskanir, geðsjúkdóma, og einkenni þeirra. Samhliða því verður farið yfir hjúkrun fólks með almennar geðrænar áskoranir, mikilvægi góðs meðferðarsambands og uppbyggingu ólíkra meðferðarforma. Einnig munu nemendur öðlast grunnþekkingu í geðlyfjafræði og helstu flokkum geðlyfja, aukaverkunum og eftirliti með þeim. Þá læra nemendur í þessu námskeiði um færni- og heilsufarsmat og framkvæmd þeirra auk þess að kynnast notkun lista til skimunar á aukaverkunum, einkennum ákveðinna geðsjúkdóma og framkvæmd geðskoðunar. Markmiðið er að nemendur skilji mikilvægi heildrænnar nálgunar í uppbyggingu meðferðaráætlana fyrir fólk með geðrænar áskoranir sem og skráningu og notkun hjúkrunarferlisins. Nemendur læra einnig grunnþætti í umgengni, geymslu á lyfjum og eftir hvað kerfum lyfjaherbergi eru sett upp. Einnig hvernig gefa á notendum heilbrigðisþjónustu skömmtuð lyf á öruggan hátt um munn, á húð, sem augndropa, nefúða og stíla í endaþarm eða leggöng og skrái á viðeigandi hátt. Þá læra nemendur lyfjagjöf skammtaðra lyfja undir húð og í vöðva. Tilgangur tveggja vikna klínísks tveggja vikna klínísks náms er að nemendur fái tækifæri til að tengja saman fræðilega þekkingu námskeiðsins og framkvæmd hennar í raunverulegum aðstæðum.
Námskeiðinu er ætlað að fræða nemendur um tengsl samfélags og heilsu, bæði almennt (hugtök, kenningar, rannsóknir) og sértækt, um efni sem varðar félagslega áhrifaþætti heilbrigði og veikinda. Fjallað er m.a. um samband samfélags- og menningargerðar og heilsu, félagslegt skipulag heilbrigðisstofnana og heilbrigðiskerfis, faghópa heilbrigðisþjónustunnar, sjúkdómsvæðingu, heilbrigðisviðhorf, sjúklingshlutverkið, frávik, félagslega dreifingu heilsu og sjúkdóma, og samskipti sjúklinga og fagaðila.
Markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist hagnýta þekkingu á helstu kenningum í öldrunarhjúkrun með áherslu á heildræna persónumiðaða nálgun í umönnun aldraðra. Tilgangurinn er að nemendur verði færir um að greina þarfir og beita lausnamiðaðri og einstaklingshæfðri nálgun í þeim tilgangi að viðhalda og efla lífsgæði aldraðra. Kynntir verða helstu þættir viðhaldsþjálfunar og endurhæfingar og lögð áhersla á gildi fjölskylduhjúkrunar í heildrænni nálgun. Einnig verður fjallað um siðferðileg viðmið og stefnumótun í málefnum aldraðra. Auk þess verða gæðastuðlar og RAI-mat kynnt fyrir nemendum og fjallað um nytsemi þeirra í uppbyggingu þjónustu við aldraðra, heimahjúkrun sem og á hjúkrunarheimilum.
Markmiðið er að nemendur fái innsýn í helstu líkamlegu, andlegu og félagslegu þætti sem eru viðfangsefni farsællar öldrunar. Í því samhengi læra nemendur um lífeðlisfræðilegar breytingar og áhrif þeirra á heilsu og virkni á efri árum. Fjallað verður um algenga langvinna sjúkdóma aldraðra með sérstakri áherslu á sykursýki, gigtar-, öndunarfæra-, hjarta- og æðasjúkdóma, Parkinson, þunglyndi og heilabilun auk heyrnar- og sjónskerðingar. Í því samhengi læra nemendur um möguleg og mismunandi áhrif þessara sjúkdóma á virkni og alhliða lífsgæði aldraðra. Nemendur læra um heilsufarsmat og framkvæmd þeirra auk þess um gerð áhættumats er kemur að þáttum eins og húðheilsu, næringarástands, verkja, geðheilsu o.s.frv. Markmiðið er á að efla færni nemenda í að meta þörfina, framkvæma matið og nýta slík matstæki við skipulag umönnunar og þjónustu við aldraða með öryggi og bætt lífsgæði aldraðra í huga. Nemendur munu einnig öðlast þekkingu á verkjum, verkjamat og verkjameðferð hjá öldruðum. Þá verður gefið yfirlit um hjúkrunarferlið og notkun þess.
Tveggja vikna klínískt nám er skipulagt í samræmi við lokamarkmið námsins.
Tilgangur tveggja vikna klínísks náms er að nemendur fái tækifæri til að tengja saman fræðilega þekkingu námskeiðsins og framkvæmd hennar í raunverulegum aðstæðum í heimahjúkrun.
Markmiðið með námskeiðinu er að nemendur öðlist þekkingu og færni í að nota heildræna nálgun fjölskylduhjúkrunar og aðferðir endurhæfingar í meðferð skjólstæðinga með geðsjúkdóma. Í námskeiðinu læra nemendur um hugmyndafræði fjölskylduhjúkrunar og þau úrræði sem standa fjölskyldum til boða þegar einstaklingur greinist með geðsjúkdóm. Sérstök áhersla er á samskipti fjölskyldu og meðferðaraðila og í því samhengi verður fjallað um algeng viðbrögð innan fjölskyldna skjólstæðinga með geðsjúkdóma. Nemendur munu einnig fá innsýn inn í hugmyndafræði endurhæfingar og notagildi hennar í uppbyggingu meðferðar fólks með geðsjúkdóma. Í því samhengi kynnast nemendur helstu endurhæfingarúrræðum geðheilbrigðisþjónustu og öðlast getu til að útskýra hlutverk heilbrigðiskerfisins í endurhæfingu og meðferð geðsjúkra. Nemendur kynnast hugtakanotkun innan geðheilbrigðisþjónustu. s.s. heilsu- og valdeflingu meðal notenda geðheilbrigðisþjónustunnar. Einnig verður í námskeiðinu sérstök áhersla á að nemendur læri sértækan stuðning við einstaklinga eftir áföll, ofbeldi og sorg, þ.m.t grunnatriði áfallamiðaðrar nálgunar (e. Trauma informed care). Nemendur fá einnig kennslu og þjálfun í sýkingavörnum, uppsetningu þvagleggs, æðaleggja, blóðtöku, blóðræktun, og sárameðferðum. Tilgangur tveggja vikna klínísks náms er fyrst og fremst að gefa nemendum tækifæri til þátttöku í fjölskylduhjúkrun auk skipulagningar endurhæfingar fólks með geðsjúkdóma.
Markmiðið með námskeiðinu er að nemendur öðlist þekkingu og færni í geðhjúkrunarmeðferð einstaklinga með sértækar þarfir af ýmsum orsökum. Í námskeiðinu læra nemendur um helstu geðraskanir barna og unglinga, meðferðir við þeim og helstu hugtök í því samhengi. Áhersla er á að hvaða leiti geðraskanir þessa aldurshóps eru frábrugðnar geðröskunum fullorðinna. Fjallað verður um aðferðir til samvinnu við foreldra/forráðamenn barna og unglinga með áherslu á fræðslu og stuðning. Í námskeiðinu munu nemendur einnig kynnast helstu nálgunum geðhjúkrunar í meðferð fólks með áfengis- og vímuefnavanda, hjúkrunarferlinu sjálfu og mikilvægi einstaklingshjúkrunar í því samhengi. Þá fá nemendur innsýn í greiningaskilmerki ólíkra áfengis- og vímuefnavandamála. Markmiðið er meðal annars að nemendur öðlist þekkingu og færni í mikilvægustu þáttum fræðslu og stuðnings þessa skjólstæðingahóps og aðstandenda auk áherslu á skaðaminnkandi nálgun. Einnig verður bætt við þekkingu nemenda á grundvallarþáttum geðhjúkrunar aldraðra sérstaklega og þroskaskertra með samskipta- og stuðningsþætti að leiðarljósi. Í námskeiðinu munu nemendur einnig taka virkan þátt í umræðum um helstu siðferðilegu álitamál er varða fólk með geðsjúkdóma auk innsýnar í lagaleg réttindi þeirra og áskoranir þeim tengd.
Námskeiðinu er ætlað að skapa vettvang fyrir nemendur til að læra um þau áhrif sem öldrun hefur á heilsu, líðan, lífsgæði og þjóðfélagsstöðu. Fjallað er um hlutverk, úrræði og ábyrgð sjúkraliða við mat á hjúkrunarþörfum, ástandi og aðstæðum aldraðra og fjölskyldna þeirra bæði á hjúkrunarheimilum og í heimahúsum. Þá verður fjallað um meðferðatakmarkanir hjá öldruðum, líknarmeðferðir og lífslokameðferðir og siðferðileg sjónarmið sem þarf að hafa í heiðri í því tilliti. Nemendur fá einnig innsýn inn í hvernig setja á fram tillögur að hjúkrunarmeðferðum, og mikilvægi framfylgd þeirra og endurmats. Námskeiðið inniheldur tveggja vikna klínískt nám þar sem lögð verður sérstök áhersla á almennar sýkingavarnir, framsetningu hjúkrunarmeðferða, framkvæmd, mat og eftirfylgni, auk þjálfunar í verklegum þáttum. Nemendur fá einnig kennslu og þjálfun í grunnþáttum uppsetningu og umhirðu þvagleggs, framkvæma blóðtöku og umhirðu æðaleggs, sárameðferð og lyfjagjafir. Nemendur þjálfa sig einnig áfram í klíníska náminu, gefa skömmtuð lyf á öruggan hátt samkvæmt kennslu og hæfnimarkmiðum sem skilgreind eru í námskeiðinu Öldrun, lyfjaumsjón og sérhæfar meðferðir ÖLD0205.
Í námskeiðinu læra nemendur um lyfjameðferðir og sérhæðar meðferðir fyrir aldraða. Rýnt er í lyfjafræði með tillit til öldrunar, og farið yfir hvernig hækkaður aldur hefur áhrif á lyfjahvörf, lyfhrif, lyfjaþol, milliverkanir, aukaverkanir og meðferðafylgni. Í því samhengi fá nemendur innsýn inní þá þætti sem skipta máli við lyfjagjöf hjá öldruðum, svo sem skammtastærðir, milliverkanir, mikilvægi réttrar tímasetningar við lyfjagjöf. Nemendur munu öðlast þekkingu á algengustu lyfjaflokkum sem notaðir eru af öldruðum, svo sem hjartalyf, öndunarfæralyf, húðlyf, meltingarfæralyf, verkjalyf, gigtarlyf, sykursýkislyf, sýklalyf, geðlyf, Parkinsonlyf og Alzheimerslyf. Nemendur læra einnig grunnþætti í umgengni, geymslu á lyfjum og eftir hvað kerfum lyfjaherbergi eru sett upp. Einnig hvernig gefa á notendum heilbrigðisþjónustu skömmtuð lyf á öruggan hátt um munn, á húð, sem augndropa, nefúða og stíla í endaþarm eða leggöng. Þá læra nemendur örugga lyfjagjöf skammtaðra lyfja undir húð og í vöðva, og skrái á viðeigandi hátt.
Kristín er brautarstjóri fagnáms til diplómaprófs fyrir starfandi sjúkraliða. Hún tekur vel á móti þér og svarar þeim fyrirspurnum sem þú kannt að hafa.
Áslaug er verkefnastjóri fyrir framhaldsnám í heilbrigðisvísindum og fyrir fagnám fyrir starfandi sjúkraliða og forstöðumaður Heilbrigðisvísindastofnunar HA. Hún tekur vel á móti þér og öllum þeim fyrirspurnum sem þú kannt að hafa til hennar. Meira um Áslaugu Lind.