Meistaravörn í félagsvísindum

Ármann Örn Sigursteinsson ver lokaverkefni sitt til MA gráðu í félagsvísindum. Verkefnið ber heitið „Þetta helst mikið í hendur“: Frávikshegðun barna og ungmenna og uppeldisaðstæður

• Vörnin fer fram í stofu M101 og er öllum opin
• Leiðbeinandi Ármanns Arnar er Guðmundur Oddsson prófessor við félagsfræði við Háskólann á Akureyri
• Prófdómari er Helgi Gunnlaugsson prófessor í félagsfræði við Háskóla Íslands

Um verkefnið

Afleiðingar þess að búa við ótryggar uppeldisaðstæður geta birst í hegðunarvanda barna og ungmenna sem getur ílengst og ágerst með tímanum. Rannsóknir benda sem dæmi til þess að einstaklingar sem sætt hafa illri meðferð sem börn eða ungmenni séu allt að tvisvar sinnum líklegri til að leiðast út í frávikshegðun en þeir sem hafa ekki sömu bitru reynslu.

Markmið þessarar rannsóknar er að varpa ljósi á frávikshegðun barna og ungmenna í tengslum við uppeldisaðstæður. Leitast var við að svara rannsóknarspurningunni Hver er upplifun einstaklinga sem leiddust út í frávikshegðun sem börn eða ungmenni af eigin frávikshegðun og uppeldisaðstæðum? á grunni hálfstaðlaðra viðtala við 22 fullorðna einstaklinga sem leiddust út í frávikshegðun sem börn eða ungmenni. Grunduð kenning að hætti Kathy Charmaz var höfð að leiðarljósi við öflun og greiningu viðtalsgagna.

Helstu þemu sem komu fram í viðtölunum voru eftirfarandi:

• Ótryggar uppeldisaðstæður,
• rótleysi,
• tilfinningalegt álag,
• taumhaldsskortur
• og lærð hegðun.

Þemun kallast á við þrjá þekkta kenningarramma í afbrotafræði: Álagskenningu Agnew, taumhaldskenningu Hirschi og félagsnámskenningu Bandura.

Helstu niðurstöður viðtalsrannsóknarinnar benda til þess að ótryggar uppeldisaðstæður grafi undan öryggi og vellíðan barna og ungmenna, valdi þeim álagi og kalli fram erfiðar tilfinningar (s.s. reiði, óöryggi og einmanaleika), sem þau fá m.a. útrás fyrir með frávikshegðun. Skortur á félagslegu taumhaldi frá foreldrum og forráðamönnum ýtir enn frekar undir frávikshegðun barna og ungmenna, sem er að hluta til lærð af foreldrum og jafningjum (s.s. áfengis- og vímuefnaneysla). Aukinn skilningur á þessum undirliggjandi orsökum frávikshegðunar barna og ungmenna getur stuðlað að árangursríkari forvörnum og markvissari inngripum.

Öll velkomin!