Lagareldi er krefjandi og spennandi grunnnám sem undirbýr þig fyrir störf í einni hraðvaxnustu atvinnugrein Íslands; fiskeldi og annarri ræktun í vatni og sjó.
Að námi loknu hefur þú þekkingu og færni til að takast á við sérhæfð störf í fiskeldisstöðvum og fyrirtækjum sem starfa á sviði landeldis, sjókvíaeldis, þörunga- og þararæktunar, skeldýraræktunar og annarra greina tengdra lagareldi.
Námið er samstarfsverkefni Háskólans á Akureyri og Háskólans á Hólum.
Lagareldi er raungreinanám þar sem líffræði, efnafræði og stærðfræði mynda sameiginlegan grunn. Námið byggir á sterkri tengingu við atvinnulífið og raunveruleg verkefni innan greinarinnar.
Nemendur geta valið á milli tveggja áherslusviða:
Sérhæfð námskeið í fiskeldi eru kennd við Háskólann á Hólum, en námskeið í líftækni eða sjávarútvegsfræði við Auðlindadeild HA. Þannig færðu heildstæða sýn á alla virðiskeðju lagareldis, frá líffræði og framleiðslu til rekstrar og markaða.
Þú getur skoðað skipulag námsins neðar á síðunni og í Uglu, kennsluvef háskólans.
Námið er skipulagt sem sveigjanlegt nám við Háskólann á Akureyri og í fjarnámi með staðbundnum lotum við Háskólann á Hólum. Ekki er gerð krafa um daglega viðveru á háskólasvæðum háskólanna. Þess er krafist af stúdentum að þeir mæti í kennslulotur og séu virkir meðan á þeim stendur.
Kynntu þér því vel dagsetningar verklegra lota sem eru birtar með góðum fyrirfara:
Þú útskrifast með BS-gráðu í lagareldi, sem veitt er sameiginlega af báðum háskólum.
Námið opnar leið að fjölbreyttum störfum í:
Lagareldi er ört vaxandi grein í íslensku atvinnulífi og mikil þörf er fyrir vel menntaðan mannauð. Námið veitir traustan grunn fyrir þátttöku í uppbyggingu og þróun greinarinnar til framtíðar.
Félagslíf er mikilvægur þáttur háskólanáms og er félagslíf nemenda við HA öflugt.
Allir stúdentar við háskólann eru í Stúdentafélagi Háskólans á Akureyri (SHA) en einnig er hver deild með sitt nemendafélag. Stafnbúi er félag stúdenta við Auðlindadeild og þú getur nálgast nánari upplýsingar um félagið á Facebook.
Til að sækja um þarft þú að uppfylla eitt af eftirfarandi:
Gerð er krafa um að umsækjendur skilji ritaða og talaða íslensku.
Námið byggir að hluta á raungreinum, þar sem líffræði, efnafræði og stærðfræði eru kjarnagreinar. Hafi umsækjandi ekki lokið einingum í þessum greinum er mælt með undirbúningsnámskeiðum í efnafræði og stærðfræði. Slík námskeið eru í boði hjá Símenntun HA í lok ágúst.
Undanþágur:
Umsækjendur 25 ára og eldri sem ekki uppfylla almenn inntökuskilyrði en hafa lokið að lágmarki 90 einingum (130 fein) á framhaldsskólastigi geta sótt um undanþágu.
Allir nemendur eiga kost á að taka hluta af námi sínu við erlenda samstarfsháskóla. Þú færð niðurfellingu á skólagjöldum gestaskólans og greiðir eingöngu innritunargjald í HA. Alþjóðafulltrúi aðstoðar þig við að sækja um námið, húsnæði og nemendastyrk.
Hér er í boði nýtt nám, þróað sameiginlega af Háskólanum á Akureyri og Háskólanum á Hólum. Nám til BS gráðu í lagareldi hefur ekki verið áður í boði á Íslandi og svarar námið ört vaxandi þörf fyrir vel menntaðan mannauð innan þeirrar hratt vaxandi atvinnugreinar sem fiskeldi og lagareldi er. Um er að ræða lotubundið, sveigjanlegt nám sem veitir einstaklingum á öllu landinu tækifæri til að sækja námið. Áhersla er lögð á að efla þekkingu, færni og frumkvæði einstaklinga í fjölbreyttum störfum innan greinarinnar.
Námskeiðinu má skipta í tvo megin hluta, Nýnemadaga/aðferðafræði og almennan fiskeldishluta (1) Á nýnemadögum verður starfsemi og stoðþjónusta skólans kynnt. Þar mæta nemendur m.a. í almenna fyrirlestra með öðrum nýnemum um starfsemi háskóla, gagnrýna hugsun og siðferði. Í aðferðafræði verður farið yfir námstækni, öflun heimilda og gæði þeirra og notkun, og uppsetningu og frágang á rituðum texta. Stuðst verður við APA kerfið sem verður haft til viðmiðunar við verkefnaskil í þessum áfanga sem og öðrum áföngum námsins. (2) Staða fiskeldis - Farið verður yfir þær tegundir sem eru í eldi hérlendis, magntölur, verðmæti, framleiðsluaðferðir og sett í samhengi við framleiðslu í öðrum löndum og framleiðslu annara matvæla. Fjallað verður um helstu fiskeldisframleiðsluþjóðir heims og þær tegundir sem eru ráðandi í eldi. Námskeiði stendur yfir í þrjár vikur. Ein staðarlota er í upphafi námskeiðs þar sem nemar mæta á nýnemadaga, læra um aðferðafræði og fara í vettvangsferð í fiskeldisstöðvar á Norðurlandi, þar sem nemendur kynna sér starfsemi þeirra undir handleiðslu kennara. Í ferðinni verður mest áhersla lögð á framleiðsluhætt, framleiðslutölur, markaði fyrir afurðir, uppbyggingu eldiskerfa, eldisaðferðir og eldisferla. Að öðru leyti, samanstendur námið af fyrirlestrum, umræðutímum og verkefnavinnu sem felur í sér stór og smá verkefni sem nemendur leysa einir sér eða í hópum.
Námskeiðið fjallar um undirstöðuatriði almennrar efnafræði. Eftirtaldir efnisþættir eru m.a. innihald námskeiðsins: Eðlis- og efnaeiginleikar efna. Lotukerfið og helstu flokkar þess. Bygging frumeinda. Frumeinda- og sameindamassar, mól og mólmassar. Algeng efnasambönd og flokkun þeirra. Eiginleikar og nöfn algengra ólífrænna efnasambanda. Ritun efnajafna fyrir einföld efnahvörf og oxunar-afoxunarhvörf. Takmarkandi hvarfefni og heimtur. Lausnir, útreikningar á styrk þeirra og títranir. Orkuhugtakið og tengsl þess við efnahvörf og fasabreytingar. Lögmál varmafræðinnar og orka efnahvarfa. Kjörgas, hlutþrýstingur og raunverulegar lofttegundir. Einfaldar kristalbyggingar og ákvörðun þeirra og eiginleikar. Efnatengi og lögun (bygging) sameinda. Kraftar milli sameinda og eðliseiginleikar lausna. Aðferðir við fræðilegar og verklegar rannsóknir og skýrslugerð.
Námskeiðið miðar að því að þjálfa nemendur í helstu grundvallaratriðum fræðilegra vinnubragða. Í námskeiðinu er fjallað um helstu gerðir rannsókna og markmið þeirra, hin tvö megin rannsóknar-viðmið rannsókna, þ.e. vísindaheimspekilegar forsendur þeirra. Kynntar eru helstu rannsóknar-aðferðir og er lögð áhersla á að megindlegar og eigindlegar aðferðir séu kynntar sérstaklega. Þá er lögð áhersla á skipulag rannsókna, rannsóknarspurningar, skilgreiningar hugtaka og tilgátur. Heimildavinna, rafræn heimildaleit, tilvísanir í heimildir og heimildaskráning fá vandlega umfjöllun . Fjallað er um úrvinnslu gagna og framsetningu niðurstaðna gagna, m.a. gerð texta, stílbrigði,og grunnatriði framsetningar tölfræðilegra gagna. Þá er fjallað sérstaklega um siðferðileg álitamál í rannsóknum og gagnrýna hugsun í vísindum. Loks er lögð mikil áhersla á að kenna nemendum ritgerðasmíð, uppbyggingu ritgerða og skýrslna og verklag við slíka vinnu. Áhersla er lögð á vinnu minni nemendahópa að sértæku rannsóknarverkefni sem gefur nemendum innsýn og þjálfun í ferli rannsóknar: undirbúning, framkvæmd og framsetningu niðurstaðna.
Í námskeiðinu er lögð áhersla á að kenna grundvallaraðferðir, hugtök og vinnubrögð sem nýtast við stærðfræðilegar lausnir á vandamálum sem koma fyrir í viðskiptafræði.
Námskeiðið veitir innsýn í undirstöðuatriði nútíma líffræði. Helstu efnisflokkar námskeiðsins eru: Grundvallaratriði frumulíffræði og tengsl efnafræði og líffræði. Gerð og eiginleikar 4 meginflokka lífefna (sykrunga, lípíða, prótína og kjarnsýra). Orkubúskapur og grunnefnaskipti í frumum. Bygging heilkjarna frumu, gerð og eiginleikar helstu frumulíffæra. DNA og hlutverk þess í erfðum og líftækni. Erfðir, náttúruval og þróun tegunda. Stofnar og fjölbreytileiki plantna og dýra. Í verklegum hluta námskeiðsins eru gerðar einfaldar tilraunir á rannsóknastofu.
Almennt markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist grunnþekkingu og skilning á helstu umhverfismálum er tengjast fiskeldi á heimsvísu og á Íslandi, sem og á helstu lögum og reglum er tengjast þessum málum hérlendis. Fjallað er um helstu umhverfisvandamál í fiskeldi og tengsl fiskeldis við hina villtu náttúru. Fluttur er almennur inngangur um umhverfisfræði og þau heimspekilegu viðhorf sem tengjast nýtingu náttúrunnar og því álagi á náttúrulegar auðlindir sem maðurinn veldur. Rætt er um mengunarefni í eldisvatni, aðferðir notaðar við hreinsun slíkra efna og áhrif mengunnar á náttúruleg vistkerfi og ólíka viðtaka. Fjallað er um röskun búsvæða í tengslum við fiskeldi, áhrif fiskeldis á nýtingu náttúrulegra stofna, samkeppni eldisfiska við villta fiska og erfðablöndun þeirra á milli. Farið er yfir helstu lög og reglugerðir er tengjast umhverfismálum fiskeldis, og lúta að staðarvali og rekstri fiskeldisstöðva á Íslandi. Þá er fjallað um tilraunir til fjöleldis og lífrænt fiskeldi. Kynntar eru helstu stofnanir sem koma að leyfisveitingum í tengslum við fiskeldi og gefin yfirsýn á stöðu umhverfismála í fiskeldi hérlendis. Námskeiðið stendur yfir í þrjár vikur. Fyrsti hluti námskeiðsins felst í fyrirlestrum og vinnu heimaverkefna. Í annarri viku er staðarlota, þar sem nemendur gera verklega æfingu, flytja fyrirlestur byggðan á vísindagrein og taka þátt í umræðum. Í þriðju viku námskeiðsins eru verkefnaskil og lokapróf.
Námskeiðið fjallar um grundvallaratriði örverufræðanna í eftirfarandi meginatriðum: Saga örverufræðinnar. Bygging dreif- og heilkjörnunga. Helstu hópar baktería, fyrna og heilkjarna örvera. Ræktun baktería og áhrif umhverfisþátta á vöxt örvera. Hindrun á vexti örvera. Mikilvægi örvera í niðurbroti á lífrænum efnum. Iðnaðar- og umhverfisörverufræði. Erfðafræði dreifkjörnunga og líftæknileg örverufræði. Fjölbreytileiki efnaskipta. Ónæmisfræði og frumur ónæmiskerfisins. Tengsl hýsla og sýkla. Helstu sjúkdómsvaldandi örverur og sjúkdómar sem þær valda. Í verklegum hluta námskeiðsins er farið yfir einangrun, greiningu og vöxt baktería, áhrif vaxtaþátta (hiti, pH, salt) á örverur, áhrif sótthreinsiefna á vöxt örvera. Hluti fyrirlestra og verklegrar kennslu gæti verið fluttur á ensku.
Fjallað er um rannsóknarsnið, helstu gagnaöflunaraðferðir og tölfræði. Af eigindlegum og megindlegum aðferðum er fjallað um viðtöl, rýnihópa og þátttökuathuganir, tilraunir, spurningakannanir og notkun opinberra gagna í rannsóknum. Þá eru kenndir helstu þættir í lýsandi tölfræði, myndrænni framsetningu gagna og einfaldri framsetningu á niðurstöðum. Kynnt eru grunnatriði í ályktunartölfræði, líkindareikningi og einföld tölfræðipróf. Einnig er farið í grunnatriði aðhvarfsgreiningar. Kynnt er skráning gagna í gagnagrunna og grunnatriði í notkun tölfræðiforrita.
Í námskeiðinu er fjallað um helstu undirstöðuhugtök gæðastjórnunar og þróun hennar í gegnum tíðina. Skoðað verður framlag lykilfrumkvöðla á sviðinu og hvernig hugmyndir þeirra hafa mótað nútímalega gæðamenningu og stjórnarhætti. Áhersla er lögð á PDCA-hringrásina, stöðugar umbætur, liðsvinnu og notkun umbótaferla og verkfæra við greiningu og lausn vandamála.
Fjallað verður um altæka gæðastjórnun (e. Total Quality Management), fyrirtæki sem safn ferla og áskoranir tengdar breytingastjórnun. Rætt verður um mikilvægi þess að skilja breytileika í ferlum og nauðsyn náinnar samvinnu við birgja til að stuðla að stöðugleika í framleiðslu og/eða þjónustu.
Einnig verður farið yfir ýmis gæðaverðlaun, vottunarkerfi, gæðakostnað og stefnumótun í gæðamálum. Kennd verða grundvallaratriði tölfræðilegrar gæðastýringar, straumlínustjórnunar (e. lean management) sem og aðferðir til að greina og uppræta rót vandamála.
Að lokum verður fjallað um innleiðingu gæðastjórnunar í skipulagsheildum og mikilvægi náms, þekkingarmiðlunar og þjálfunar starfsmanna við að skapa og viðhalda gæðamenningu.
Námskeiðið gefur innsýn í hagnýt not efnafræði í nútíma þjóðfélagi, auk þess að veita frekari fræðilegan grundvöll í efnafræði. Eftirfarandi efni er m.a. tekið fyrir: Lögmál um efnajafnvægi. Leysni og leysnimargfeldi. Sýru og basa jafnvægi, sýrustig og bufferlausnir. Rafefnafræði og rafhlöður. Óreiða og 2. Lögmál varmafræðinnar. Efnafræði frumefna út frá flokkun þeirra í lotukerfinu. Kjarnaefnafræði. Bygging og helstu einkenni lífrænna efna. Inngangur að hvörfum lífrænna efna og lífefna. Áhersla er á þjálfun nemenda á rannsóknarstofu.
Í námskeiðinu verður fjallað um eldisumhverfi og áhrif eldisumhverfisinins á fiska. Leitast verður við að tengja vatnsfræði og líffræði fisksins. Farið verður yfir byggingareiningar lífs, frumeindir og sameindir, frumur, flutningu um frumuhimnur, uppbyggingu fisks, útlit og líffæraskipan. Fjallað um hreyfingu fiska, flotstjórn og hegðun, öndun fiska og súrefnisupptöku. Flutningur á súrefni og koldíoxíði og útskilnað á koldíoxíði og ammóníaki. Einnig verður fjallað um vatnsbúskap fiska og seltuþol. Farið verður yfir frumeindir og sameindir, helstu eðliseiginleika vatns og áhrif þeirra á vöxt og þrif fiska. Farið verður yfir uppleyst efni í vatni, seltu, lofttegundir, sýrustig og eðlisþyngd vatns, og einfalda útreikninga þar að lútandi vatnsgæði og helstu þætti sem ráða vatnsgæðum í fiskeldi. Sérstök áhersla verður lögð á súrefni, koldíoxíð og ammóníak. Kynntar verða helstu aðferðir við að stýra vatnsgæðum í fiskeldi. Samhliða umfjöllun um vatnsgæði verður fjallað um áhrif vatnsgæða á fiska. Farið verður yfir öndun, súrefnisupptöku og útskilnað á koldíoxíði og nitursamböndum. Einnig verður fjallað um áhrif umhverfis á vatns og seltubúskap fiska. Í tengslum við vatnsþörf í fiskeldi verður fjallað um vatnstöku, hönnun einfaldra vatnslagna, val á dælum og stjórnun hita og seltu í eldisvatni. Námskeiðið verður kennt á þremur vikum. Fyrsta vikan verður kennd í fjarnámi. Þá verða lagðir fram á vefsvæði námskeiðsins flestir fyrirlestrar auk þess sem nemendur leysa heimaverkefni. Önnur vikan verður staðbundin lota á Hólum með verklegum æfingum, umræðutímum og verkefnavinnu. Síðasta vikan verður kennd í fjarnámi þar sem seinust fyrirlestrarnir verða lagðir fyrir og nemendur skila heimaverkefnum.
Í námskeiðinu er: Gefið yfirlit yfir flokkunarfæði og byggingu fiska. Ítarleg umfjöllun um líffræði, lífsmynstur, afla og ástand helstu nytjastofna á Íslandsmiðum. Umfjöllun um vistfræðilegt samspil milli stofna þar sem það á við. Í verklegri kennslu verða helstu líffæri fiska greind og helstu aðferðir kynntar til að greina á milli tegunda og stofna. Hluti fyrirlestra gæti verið fluttur á ensku.
Tilgangur námskeiðsins er að kynna nemendum tengsl upplýsingakerfis, bókhalds og reikningsskila. Horft er til laga og reglugerða um bókhald og uppsetningu ársreikninga. Farið er yfir settar reikningsskilareglur og siðferðislega matsþætti við færslu og vinnslu bókhalds. Grundvallaratriði tvíhliða bókhalds og færslu virðisaukaskatts. Bókunarferillinn er rakinn, bókunarfærslur eru gerðar og lokauppgjör unnin. Uppsetningu og samspili efnahags-, rekstrarreiknings og sjóðstreymis eru gerð ítarleg skil. Færslur í tölvubókhaldi eru einnig skoðaðar.
Farið er yfir aðalatriði í hreyfifræði, vökvafræði, krafta- og orkufræði, vökvafræði, hljóðfræði og rafmagnsfræði. Helstu efnisþættir námskeiðsins eru:
Einingakerfi, óvissa, marktækir tölustafir. Vektorar (vigrar), hraði, hröðun, fallhreyfing, kasthreyfing. Kraftar; hreyfilögmál Newtons; massi og þyngd. Vinna, afl og orka í ýmsum myndum; umbreyting hennar og varðveisla. Snúningur, hringhreyfing; þyngdarlögmálið. Skriðþungi og varðveisla hans; árekstrar. Snúningsvægi (kraftvægi) og hverfitregða.
Eðlismassi og þrýstingur í vökvum og lofti; lögmál Pascals og Arkímedesar.
Bylgjur, hljóð og dopplerhrif.
Rafhleðslur og rafkraftar; lögmál Coulombs. Straumur, spenna, viðnám, afl og orka í jafnstraumsrásum; lögmál Ohms, Joules og Kirchhoffs.
Í námskeiðinu er farið yfir helstu framleiðslueiningar í matvæla- og fiskvinnslu með höfuðáherslu á vinnslu sjávarafurða á Íslandi. Helstu aðferðir sem fjallað er um eru kæling, frysting, þurrkun, söltun, reyking og niðursuða. Einnig er fjallað um hönnun vinnsluferla fyrir sjávarafurðir, svo sem í ferskfiskvinnslu, rækjuvinnslu, mjöl- og lýsisvinnslu, niðurlagningu, frystihúsum á sjó og landi, saltfiskvinnslu og fiskþurrkun. Farið er í fyrirtækjaheimsókn og nemendur skila um hana stuttri greiningu á flæði í fiskvinnslu. Nemendur vinna einnig tæknilegt verkefni sem valin eru í samráði við kennara og skila skýrslu um það.
Megin inntak námskeiðsins fjallar um hvernig útbúa má og viðhalda góðum eldisaðstæðum fyrir eldi tegunda, einkum við eldi á landi.
Í námskeiðinu verður fjallað ýmsa þætti sem tengjast hönnun fiskeldisstöðva og rekstri þeirra, hvernig hafa má áhrif á nýtingu og hámarka afköst og virkni. Fjallað verður sérstaklega um vatnsöflun, vatnsflutning og vatnsnýtingu bæði í gegnumrennslis- og endurnýtingarkerfum. Hönnun eldisbúnaðar og lögmál sem gilda um virkni hans. Nemendur fá yfirsýn yfir samsetningu, virkni og rekstur endurnýtingarkerfa í fiskeldi og þjálfun í mælingum og stjórnun vatnsgæða.
Byggt verður ofan á þekkingu úr námskeiðunum Fiskur og vatn, frumfóðrun og seiðaeldi og áframeldi en kafað dýpra í námsefnið.
Markmið námskeiðsins er að nemandinn fái innsýn í starfsemi og notkun ýmiskonar tæknibúnaðar sem notaður er í fiskeldi. Kennd verður uppsetning og viðhald lagnakerfa í fiskeldisstöðvum. Fjallað er um virkni og notkun á ýmsum búnaði sem tengist viðhaldi á vatnsgæðum og eftirliti með þeim.
Námskeiðið stendur yfir í 4 vikur. Kennsla er í formi fyrirlestra, verkefna og verklegra æfinga. Í fjórðu viku námskeiðsins mæta nemdur í staðbundna lotu og þar fá nemendur að æfa sig í stýring endurnýtingakerfa og mælingum á vatnsgæðum.
Í upphafi námskeiðs er farið yfir helstu hugtök tengt sjúkdómafræði.
Stutt kynning er um fiskeldi á heimsvísu ásamt sögulegum dæmum um sjúkdóma sem höfðu miklar afleiðingar.
Farið er yfir ýmsar aðferðir sem notaðar eru gegn fisksjúkdómum í fiskeldisstöðvum. Að lokum er farið yfir helstu bakteríusjúkdóma sem þekktir eru, sem og sjúkdóma sem stafa af veirum, sveppum og sníkjudýrum í fiskeldi.
Námskeiðið fjallar um efna- og formfræðilega byggingu fiska auk örverufræði þeirra og áhrif vinnslu á þessa þætti. Áhersla er lögð á efnasamsetningu, næringargildi og örverufræði fiska m.t.t. skemmdar- og sjúkdómsvaldandi örvera. Áhrif mismunandi vinnslu (t.d. kælingar, frystingar, söltunar, þurrkunar, reykingar, gerjunar/súrsunar og efnarotvarnar) á þessa þætti verða kynnt. Samanburður við önnur matvæli. Lög og reglur er varða fisk hérlendis og erlendis eru kynnt. Sérstök áhersla er lögð á HACCP kerfið í tengslum við öryggi sjávarafurða. Hluti fyrirlestra gæti verið fluttur á ensku.
Í námskeiðinu er lögð áhersla á að þjálfa frekari aðferðir, hugtök og vinnubrögð í stærðfræði sem nýtast í raunvísindum og viðskiptafræði.
Markmið námskeiðsins er að kynna nemendum fræðilegan og tæknilegan bakgrunn við eldi og meðhöndlun fisklirfa og smáseiða nokkura tegunda fiska í fersku og söltu vatni. Námskeiðið kennt í 3 vikur. Miðlun námsefnisins fer einkum fram í fyrirlestrum , þar sem dregin eru upp mikilvægustu efnisatriði. Gert er ráð fyrir verklegum æfingum/sýnikennslu þar sem nemendur kynna sér frumfóðrun laxfiska og sjávarfiska. Nemendur kynna sér ræktun á lifandi fóðri fyrir smáfiska. Skilaverkefni um efni námskeiðsins. Umræður.
Markmið námskeiðsins er að nemandinn öðlist skilning á æxlunarfræði fiska, og hvernig þekking á henni nýtist í fiskeldi, m.t.t. kynþroska, hrygningar, umhirðu hrogna og eldis fiska, hvort sem um ferskvatns- eða sjávareldi er að ræða. Áhersla er á þroskalíffræði laxfiska.
Námskeiðið stendur í þrjár vikur. Hinar tvær fyrri einkennast af þéttum fyrirlestrum. Staðbundna lotan er að öðru jöfnu í annarri viku, þar sem nemendur takast á við margs konar viðfangsefni, svo sem kreistingu, verkefni um þroskaferli fiska og tölfræðiverkefni.
Í þriðju og síðustu viku námskeiðsins er byggt á námsefni hinna tveggja, með sérstakri áherslu á æxlunarlíffræðileg séreinkenni mikilvægra eldisfisktegunda á Íslandi.
Í námskeiðinu vinna nemendur í litlum hópum (3 til 6 nemendur) við að hanna, framkvæma, kynna og skrásetja sjálfstætt rannsóknaverkefni í samráði við leiðbeinanda. Meginmarkmið námskeiðsins er að nemendur reyni og læri rannsóknavinnu í hópum eða teymum, læri verkefna- og gæðastjórnun og að deila verkum.
Fjármálastjórn og viðfangsefni fjármálafræða. Kynning á fjármagnsmarkaðinum, fjármálastofnunum, vöxtum og vaxtamyndun. Samband áhættu og arðsemi. Núvirði og framvirði greiðslu og greiðslugeta. Aðferðir við mat á markaðsvirði verðbréfa. Fjármagnskostnaður. Fjárfestingaáætlanir og aðferðir við mat fjárfestinga. Sjóðstreymi og fjárfestingar. Val fjárfestinga, áhættugreining og fjármagnsskömmtun. Fjármagnsskipan fyrirtækja. Gerð fjárhagsáætlana, rekstraráætlana og um þróun fjárhagslegrar stöðu. Fjallað verður um veltufjármuni og fjármögnum þeirra. Kennsla fer fram í fyrirlestrum og verkefnavinnu og /eða prófæfingum.
Í námskeiðinu er farið yfir helstu upplýsingakerfi og tæknilausnir sem stjórnendur í íslenskum sjávarútvegi nýta við rekstur. Í tæknivæddum fiskiðjuverum eru rauntímaupplýsingar um flæði, afköst og nýtingu notuð til að hámarka afköst og auka arðsemi. Helstu viðfangsefni í námskeiðinu: Flæði í tæknivæddri fiskvinnslu og hagnýting upplýsingatækni. Þarfagreining á tæknibúnaði og hönnun upplýsingakerfa fyrir fiskvinnslu. Uppbygging gagnagrunna og undirbúningur gagnasöfnunar. Fyrirspurnir úr gagnagrunnum með SQL fyrirspurnarmálinu. Úrvinnsla gagna í Microsoft Excel með Pivot töflum og Power BI skýrslum. Útreikningar á nýtingu og framlegð í fiskvinnslu. Í verklega hluti námskeiðsins fá nemendur kynningar á ýmsum upplýsingakerfum sem notuð eru í fiskvinnslu á Íslandi, auk þess sem þeir fá prufuaðgang að hugbúnaði til gagnasöfnunar og úrvinnslu upplýsinga. Hluti fyrirlestra gæti verið fluttur á ensku.
Markmið námskeiðsins er að kynna nemendum mikilvægi líffræðilegra og tæknilegra atriða við eldi á fiski frá seiðastigi að matfiskstærð. Í námskeiðinu verður fjallað um eldi á laxfiskum og helstu sjávarfiskum sem virðist álitlegt að ala á Íslandi. Umfjöllun um mikilvæga þætti sem hafa áhrif á framleiðslu og rekstur. Kennt í 4 vikur Kennslan byggist einkum upp af fyrirlestrum og sýnidæmum. Nemendur vinna framleiðsluáætlanir og vaxtarúrteikninga. Gera áætlanir um fóðurþörf, fóðurkostnað og aðra kostnaðartengda þætti sem tengjast fiskinum og rekstri fiskeldisstöðvar eftir því sem við á. Útreikningar á vatnsþörf- flutningi vatns inn og út úr eldisrými, strumsetning í keri, viðhald vatnsgæða og rýmisþörf
Nemendur velji námskeið í samráði við kennara/brautarstjóra deildarinnar.
Á lokamisseri námsins eiga nemendur að vinna sjálfstætt lokaverkefni sem tengist þeirra sérsviði. Nemandinn skilgreinir verkefnið með aðstoð leiðbeinanda og skilar skráningarblaði til umsjónarmanns lokaverkefna. Í framhaldi af því vinnur nemandi nánari lýsingu á verkefninu, vinnur rannsókna-, verk- og tímaáætlun og skrifar yfirlit yfir þá aðferðafræði sem fyrirhugað er að beita í verkefninu. Þessum verkþáttum er skilað sem verkáætlun til umsjónarmanns lokaverkefna. Þá tekur við eiginleg vinna við rannsóknina og ritun fræðilegrar skýrslu um verkefnið og niðurstöður þess, með skilum áfangaskýrslu um mitt misseri. Nemandinn mun vinna fyrst og fremst einn við framkvæmd verkefnisins. Leiðbeinandinn mun veita ráð og útskýringar frekar en ákveðna kennslu.
Námskeiðið fjallar um hagfræði endurnýjanlegra og óendurnýjanlegra náttúruauðlinda: Fiskistofna, skóga, land orku, málma, kol, olíu, gas, jarðefni, vatn og loft. Hagrænt skipulag, auðlindastjórnun, kostnaðar/ábatagreiningu og áhrif iðnvæðingar á umhverfi og samfélag. Endurnýting og endurvinnsla notaðra afurða. Hugtök, viðföng, líkön og aðferðir til að nýta auðlindir með hagstæðum og haldbærum hætti, m.a. ferðakostnaðar-aðferðin og sældarlífs-aðferðin. Mannfjölgun sem helsta áskorun í auðlinda- og umhverfismálum og væntanleg framtíðarþróun. Aðferðir til að stýra mengun á skilsaman hátt. Í tveim þriðju hlutum námsefnis og námstíma er áhersla á fiskihagfræði og fiskeldi með hagnýtum dæmareikningi. Gordon-Schaefer-líkanið og önnur fiskveiðilíkön, kyrr og kvik. Stofn, sókn, afli, hagnaður og arður við frjálsar veiðar (OA), mesta varanlega afla (MSY) og hagkvæmasta afla (MEY). Hámörkun framtíðararðs af fiskveiðum með Hamilton-aðferð. Hagkvæmasti sláturaldur eldisfisks. Aflamark, sóknarmark, veiðiheimildir, veiðigjöld og stjórnkerfi fiskveiða á Íslandi og í ýmsum öðrum löndum. Framtíð fiskveiða og fiskeldis í heiminum.
Herdís er verkefnastjóri fyrir líftækni og sjávarútvegsfræði. Hún tekur vel á móti þér og svarar þeim fyrirspurnum sem þú kannt að hafa. Meira um Herdísi.
Rannveig Björnsdóttir er prófessor og umsjónamaður meistaranáms við Auðlindadeild. Meira um Rannveigu.