Námið sem er þegar komið inn í framtíðina

Á undanförnum árum hefur umræða um framtíð menntunar orðið sífellt háværari. Hvernig er hægt að undirbúa ungt fólk fyrir heim þar sem störf, tækni og samfélagsgerð breytast hraðar en nokkru sinni fyrr? OECD fjallar um þetta í skýrslu sinni The Future of Education and Skills 2030, þar sem segir að börn sem hófu skólagöngu árið 2018 þurfi að „leysa vandamál sem hafa ekki enn verið fyrirséð“ og að menntun verði að „búa þau undir óvissu, flækjustig og hraðar samfélagsbreytingar“.

Nútímafræði við háskólann er að vissu leyti að svara þeirri þörf sem kemur fram í framtíðarspá OECD um hvernig menntun framtíðin þurfi samkvæmt ummælum brautskráðra stúdenta úr náminu.

Menntun sem mótar og eflir gagnrýna hugsun

Kennari við nútímafræði leitaði til fyrrum stúdenta til að fá endurgjöf á námið sem áhugavert er að rýna í. Birt var greinin Modern Studies in Its Twenties: Time to Celebrate í raftímaritinu Nordicum-Mediterraneum þar sem þessi endurgjöf var tekin saman.

Rauður þráður í vitnisburðum útskrifaðra stúdenta er að námið hafi mótað þá sem hugsandi, gagnrýna og ábyrgðarfulla einstaklinga. Anna Sigríður Ólafsdóttir, sem útskrifaðist 2019, lýsir þessu af mikilli einlægni: „Ég lærði að beita í raun og sann gagnrýninni hugsun… sem er stærsta mótvægisaðgerð mín gagnvart heimi sem hefur síðan þá orðið klikkaðri með hverju árinu.“

OECD‑skýrslan undirstrikar nákvæmlega þetta: framtíðin krefst hæfni til að „hugsa gagnrýnið, læra að læra og takast á við óvissu“ og að nemendur þurfi að geta „mótað eigin tilgang og tekið ábyrgð á eigin námi“.

Nútímafræði virðist því ekki bara fylgja alþjóðlegum straumum – hún hefur verið á undan þeim.

Þverfaglegt nám sem speglar raunveruleikann

Í skýrslu OECD er einnig lögð áhersla á að framtíðarmenntun verði að vera þverfagleg, sveigjanleg og tengd raunverulegum áskorunum. Þar segir að nemendur þurfi að „tengja saman ólíka þekkingarheima og sjá samhengi milli fræða og samfélags“.

Þannig lýsa fyrrum stúdentar nútímafræðinni. Eeva Kilk, sem útskrifaðist 2013 og starfar nú við doktorsrannsóknir í lýðræði og borgaralegri þátttöku, segir: „Ég lærði að tengja pólitíska og félagslega þróun við sögulegar rætur og sjá hvernig hugmyndir þróast yfir tíma.“

Þessi hæfni, að sjá heildarmyndina, greina flókin kerfi og skilja hvernig fortíð, nútíð og framtíð tengjast, er einmitt það sem OECD kallar yfirfæranlega hæfni (e. transformative competencies), hæfni til að skapa ný verðmæti, leysa ágreining og taka ábyrgð.

Siðferði, ábyrgð og samfélagsvitund manneskjunnar lykilatriði

OECD segir að framtíðin krefjist þess að nemendur geti „tekið ábyrgð, metið afleiðingar eigin athafna og starfað með öðrum í þágu samfélagsins“.

Í vitnisburðum nútímafræðinema er þessi þáttur áberandi. Námið er ekki bara fræðilegt, það er siðferðilegt uppeldi, borgaraleg þjálfun og mannrækt.

Elísabet Katrín Friðriksdóttir, sem útskrifaðist 2010, orðar þetta skýrt. „Gagnrýnin hugsun er eitt besta hjálpartæki sem hægt er að senda ungt fólk með út í lífið… þetta nám getur forðað fólki frá hjarðhegðun.“

Nám sem eflir sjálfstraust og sjálfsmynd

Það sem kemur kannski hvað mest á óvart í vitnisburðunum er hversu mörg segja að námið hafi breytt lífi þeirra, ekki bara starfsmöguleikum, heldur sjálfsmynd.

Margir stúdentar voru á sínum tíma á miðjum aldri, að skipta um starf eða að glíma við efasemdir um eigin getu. Nútímafræði virðist hafa verið vettvangur þar sem fólk fann rödd sína, styrk og trú á eigin hugsun.

Þetta er í takt við OECD, sem segir að menntun framtíðarinnar eigi að „efla sjálfsstjórn, seiglu og hæfni til að takast á við mótlæti“.

Nútímafræði er ekki bara nám – það er samfélagslegt framlag

Námið er ekki fullkomið, ekkert nám er það en það er óvenjuskýrt að það hefur verið að gera það sem alþjóðlegar menntastofnanir eru nú að kalla eftir, að mennta fólk, ekki bara þjálfa það. Í heimi þar sem gervigreind, pólitísk einföldun og hraðar samfélagsbreytingar ógna dómgreind og lýðræði er þörf fyrir menntun sem kennir fólki að hugsa, skilja og axla ábyrgð.

Vitnisburðir brautskráðra endurspegla að nútímafræði sé nákvæmlega námið sem hefur gert það árum saman.

Það er ekki bara í takt við framtíðina. Það er þegar komið þangað.