Eru foreldrar á Norðurlöndunum að upplifa fullkomið jafnrétti?

Nýtt sérhefti NORA – Nordic Journal of Feminist and Gender Research um norrænar rannsóknir á foreldrahlutverkinu kom út í byrjun mars. Heftið ber titilinn Parenthood in the Nordic Countries: Imaginaries, Politics and Practices og var ritstýrt af Sunnu Símonardóttur, lektor við Félagsvísindadeild Háskólans á Akureyri, Önnudísi G. Rúdólfsdóttur frá Háskóla Íslands og Helenu Wahlström Henriksson frá Háskólanum í Uppsölum.

Sérheftið endurspeglar mikilvæga umræðu um stöðu foreldra í samfélögum sem eru oft lofuð sem fyrirmyndir jafnréttis. Í inngangsgrein fjalla ritstýrurnar um þá sérstöðu sem norrænar stefnur á borð við jafnaðarhyggju, sterka velferðarinnviði og hugmyndir um sameiginlega ábyrgð foreldra hafa á alþjóðavettvangi. Í greininni er einnig skrifað um að þrátt fyrir að löndin séu álitin fremst þegar kemur að jafnrétti þá sé samspil menningarlegra væntinga, kynjaðra norma og ólíkra stöðu- og valdakerfa enn að móta daglegt líf foreldra. Með greininni eru þær að kalla eftir gagnrýninni umræðu um þessi ósýnilegu átök þar sem hugmyndir um jafnrétti, foreldrahlutverk, kyn, kynhneigð, stétt og uppruna mætast og rekast á.

Kynjaðar væntingar samofnar samfélaginu

Í sérheftinu birtast að auki fimm fræðigreinar sem allar fjalla á ólíkan hátt um hvernig norræn samfélög móta foreldrahlutverk og uppeldismenningu. Greinarnar varpa ljósi á hvernig hugmyndir um móðurhlutverk, fjölskylduform og jafnrétti takast á við alþjóðlegar réttindahugmyndir, menningarlegar væntingar og daglegt líf foreldra. Fjallað er meðal annars um hvernig átök geta skapast þegar ólík menningarleg viðmið mætast í málefnum barna, hvernig afi og amma verða mikilvægur þáttur í umönnun barna þrátt fyrir sterka velferðarinnviði, hvernig sjálfbærni og daglegt vistvænt starf á heimilum lendir oft á mæðrum og hvernig kynjaðar væntingar geta verið viðvarandi í foreldrafræðslu þrátt fyrir að vera kynnt sem „kynhlutlaus“.

Heildrænt endurspegla greinarnar bæði styrkleika norrænna fjölskyldukerfa en jafnframt draga fram þá ósýnilegu spennu sem enn liggur í menningu, kynjakerfi og uppeldi.

Sunna greinir ráðandi orðræðu um hina góðu móður

Sunna Símonardóttir er lektor við Félagsvísindadeild og sérsvið hennar eru foreldrahlutverk, fæðingartíðni og kynjuð umönnun. Hún er með BA-próf í bókmennta- og kynjafræði frá HÍ og meistarapróf í kynjafræði frá University of Leeds. Hún lauk doktorsprófi við Félags- og mannvísindadeild Háskóla Íslands árið 2017 og fjallaði doktorsritgerðin hennar um hvernig ráðandi orðræður á Íslandi móta ímynd „hinnar góðu móður“ og áhrif þess á sjálfsskilning kvenna. Sunna hefur birt fjölda fræðigreina og rannsakar meðal annars fæðingartíðni, kynjaða verkaskiptingu og hvernig hugmyndir um foreldrahlutverk eru sköpuð í samfélaginu.

Áhugasöm geta nálgast tímaritið með því að smella hér.