Er munur á að leita að lífi með smásjá eða hundi?

Vísindafólkið okkar er mánaðarleg kynning á rannsakendum. Andrés Tryggvi Jakobsson, verkefnastjóri á Rannsóknarstofum Auðlindadeildar, er vísindamanneskja marsmánaðar.

Áþreifanlegi árangurinn sem heillar við rannsóknir

Andrés er fæddur og uppalinn á Akureyri. Hann lauk grunnnámi í líftækni við Háskólann á Akureyri og stundar nú meistaranám samhliða starfi sínu sem verkefnisstjóri rannsóknarstofa Auðlindadeildar. „Ég hef í námi og starfi við HA byggt upp sterkan fræðilegan grunn ásamt því að þróa þá gagnrýnu og kerfisbundnu hugsun sem ég tel ómissandi í rannsóknum. Ég tel að ég hafi öðlast færni til að takast á við flókin verkefni á rökrænan og skipulegan hátt.“ Segir Andrés um bakgrunn sinn í HA.

Andrés hefur komið víða við í gegnum tíðina, en hann hefur meðal annars unnið hjá Íslandspósti, við öryggisgæslu og hann hefur einnig sótt nám við Business Academy Aarhus í Danmörku. „Ég tel að það nám hafi eflt alþjóðalega og hagnýta sýn sem nýtist mér í dag þegar kemur að uppbyggingu, samstarfi og þróun. Á meðan ég var í grunnnámi við HA þá vann ég við ýmis önnur rannsóknarverkefni og -störf. Það var jafnfjölbreytt og flest annað í mínu lífi og sinnti ég til dæmis tilraunum og sýnavinnslu hjá DuPont Nutrition & Health. Það er fyrirtæki sem framleiðir hráefni og greiningarlausnir sem hjálpa matvæla- og lyfjaiðnaði að framleiða öruggari, hollari og næringarríkari vörur.“

„Á endanum var það blanda af faglegri forvitni og því að vilja sjá áþreifanlegan árangur sem leiddi mig inn í rannsóknarstörf. Því er það frábært að fá að sinna meistaranáminu ásamt því að vinna hjá háskólanum.“

Lausnir sem virka fyrir heildina

Þótt Andrés sinni ekki hefðbundinni námskeiðakennslu er hann órjúfanlegur hluti af kennsluumhverfi deildarinnar. Hann vinnur náið með kennurum og stúdentum, leiðbeinir við notkun búnaðar, stuðlar að öryggi og hjálpar til við að skapa rannsóknarumhverfi sem ýtir undir faglegan þroska.

„Starfið mitt snýst að miklu leyti um að láta hluti ganga upp hvað varðar tæki, rými, ferla og samskipti. Tækifærin liggja í því að þróa og bæta, finna nýjar leiðir til að einfalda ferla, nýta aðstöðu betur og styðja við rannsóknir og kennslu með markvissum hætti. Það er það sem mér finnst skemmtilegast, að sjá þegar aðstaða eða kerfi fara að virka óaðfinnanlega og fólk finnur að vinnan verður auðveldari.“

Hann segir þó að það sé mikil áskorun fólgin í því að samræma ólíkar þarfir og forgangsröðun, „þar sem margir vilja komast að og nýta sömu aðstöðu. Þá þarf að finna lausnir sem virka fyrir heildina, án þess að flækja hlutina of mikið.“

Er líf á öðrum hnöttum?

Rannsóknarsvið Andrésar þverar líftækni, örverufræði og jarðefnafræði. Hann hefur sérlega hrifist af örverum sem lifa í öfgakenndu umhverfi og hvernig líf aðlagast aðstæðum sem virðast ómögulegar. „Til að útskýra öfgakennt umhverfi þá er það þar sem ekki er búist við að þrífist líf, svo ég taki dæmi sem flest geta tengt við, í nýmynduðu hrauni. Í meistaraverkefninu mínu er ég til dæmis að gera samanburð á íslenskum, lagskiptum og steinefnaríkum umhverfum við aðstæður sem talið er að hafi verið til staðar á Mars. Með því að skoða þessi umhverfi á Íslandi getum við lært heilmikið um hvaða skilyrði þurfa að vera til staðar fyrir líf og hvernig við gætum greint slík ummerki á öðrum hnöttum,“ útskýrir hann.

Andrés hefur einlægan áhuga á að sjá hversu fjölbreyttar leiðir líf hefur til að lifa af og segir það vera hvatann hvað varðar rannsóknarsvið. „Að sjá hvernig örverur laga sig að þrýstingi, hitabreytingum, sýrustigi eða steindasamsetningu er bæði fallegt og fræðilega ómetanlegt,“ segir hann og bætir við: „Á mínu sviði tel ég sérstaklega mikilvægt að rannsaka betur samspil örvera og öfgakenndra umhverfa, þar sem efnasamsetning, til dæmis innihald steinefna og annarra ólífrænna efna, hefur bein áhrif á hvaða líf getur þrifist þar. Þetta á sérstaklega við um aðstæður þar sem líf þarf að aðlagast takmörkuðum og óhefðbundnum orkugjöfum.“

Hundurinn Húgó er ótrúlegur félagi

Utan vinnu hefur Andrés ávallt verið virkur í félagsstarfi. Hann hefur gegnt ýmsum embættum innan stúdentasamfélags HA og segir það hafa verið bæði skemmtilegt og uppbyggjandi. „Félagsstarfið kenndi mér mikilvægi þess að byggja upp samfélag og rækta mannleg tengsl. Það hefur fylgt mér inn í allt sem ég geri,“ segir Andrés og bætir svo brosandi við: „Það mikilvægasta þó er að þar kynntist ég eiginkonu minni og á með henni tvö yndisleg börn í dag.“

„Ég hef jafnframt mikinn áhuga á leitarhundastarfi og þjálfun hunda. Hundurinn minn hann Húgó er bæði snjóflóða- og víðavangsleitarhundur, og með honum stunda ég markvissa þjálfun sem snýst um leit við krefjandi aðstæður. Þetta er vinna sem byggir á trausti, góðu samstarfi og stöðugri þjálfun, þar sem markmiðið er að geta brugðist við þegar á reynir. Húgó er ótrúlegur félagi og þetta starf heldur manni jarðtengdum og vakandi,“ segir Andrés að lokum og við kveðjum hann þar sem hann er líklega á leiðinni að undirbúa rannsóknarstofurnar eða í gönguferð með Húgó.