Fjölmiðlar fjalla um námuvinnslu á norðurslóðum sem kapphlaup

Rachael Lorna Johnstone, nýráðinn rannsóknastjóri Háskólans á Akureyri og prófessor við Lagadeild, er meðal höfunda nýrrar rannsóknar sem fjallar um það hvernig fjölmiðlar móta umræðuna um námuvinnslu á norðurslóðum.

Greinina skrifaði hún ásamt Alexöndru Middleton frá Háskólanum í Oulu, Rikke Østergaard frá Illisimatusarfik, Háskóla Grænlands, og Önnu Karlsdóttur frá Háskóla Íslands.

Kaupphlaup um auðlindir norðurslóða

Í greininni kemur fram að fjölmiðlaumfjöllun um námuvinnslu á norðurslóðum einkennist gjarnan af áherslu á að tíminn sé naumur eða að kapphlaup standi yfir um auðlindir svæðisins.

Jafnframt sé sjónum einkum beint að efnahagslegum afleiðingum og átökum en lítið eða ekkert fjallað um réttindi fumbyggja sem byggja þau landsvæði þar sem námurnar eru staðsettar.

Norðurslóðir sem auðlindagrunnur eða heimalönd frumbyggja

Með því að draga upp mynd af knýjandi ógn við tilvist og öryggi, sem stafi af utanaðkomandi aðilum, festir orðræðan norðurslóðir í sessi sem hernaðarlega og efnahagslega mikilvægan auðlindagrunn en lítur fram hjá því að þær séu jafnframt heimalönd frumbyggja.

Þessi ráðandi merkingarfesting byggist á því að frumbyggjar eru að nafninu til hafðir með í umræðunni sem hagaðilar en pólitískt sjálfstæði þeirra, einkum rétturinn til að leyfa eða hafna auðlindavinnslu (e. Free, Prior and Informed Consent), verður að blindum bletti þegar áhersla fjölmiðla er lögð á brýna stefnumótandi hagsmuni.

Ritrýnda greinin birtist í tímaritinu The Extractive Industries and Society og er öllum aðgengileg í opnum aðgangi hér.