Hafa hormón áhrif á erfðasjúkdóma?

Kimberley Jade Anderson, lektor við Auðlindadeild, er fyrsti höfundur nýrrar fræðigreinar sem birtist í dag í hinu virta tímariti American Journal of Human Genetics. Greinin varpar nýju ljósi á Pilarowski-Björnsson heilkenni (PILBOS) sem er sjaldgæft og hefur áhrif á taugaþroska barna.

Rannsóknin er afrakstur umfangsmikils alþjóðlegs samstarfs og byggir á klínískum og erfðafræðilegum upplýsingum frá meira en 50 einstaklingum með heilkennið víðs vegar um heiminn. Niðurstöðurnar benda til þess að kynhormón geti haft áhrif á það hvernig erfðasjúkdómar birtast og hversu alvarleg einkenni þeirra verða.

Drengir oftar greindir en stúlkur með alvarlegri einkenni

Pilarowski-Björnsson heilkenni hefur meðal annars áhrif á taugaþroska og getur valdið seinkun á tal- og málþroska, þroskahömlun og einkennum á einhverfurófi. Þegar heilkennið kom fyrst fram í vísindalegum lýsingum höfðu aðeins stúlkur verið greindar með það.

Í rannsókninni kom hins vegar í ljós að bæði stúlkur og drengir geta verið með heilkennið. Athyglisvert var að fleiri drengir en stúlkur höfðu greinst með röskunina en á sama tíma reyndust stúlkurnar sem greindust að jafnaði vera með alvarlegri einkenni. Þessi munur vakti spurningar um hvort líffræðilegur kynjamunur gæti haft áhrif á hvernig sjúkdómurinn þróast.

Opnar nýjar rannsóknarleiðir

Að sögn Kimberley vekur rannsóknin upp mikilvægar spurningar um hlutverk kynhormóna í erfðasjúkdómum og taugaþroskaröskunum almennt.

„Þessi rannsókn gefur okkur nýja sýn á hvernig líffræðilegur kynjamunur getur haft áhrif á erfðasjúkdóma. Hún opnar spennandi möguleika til frekari rannsókna á því hvort verndandi áhrif kynhormóna geti einnig skýrt kynjamun sem sést í öðrum taugaþroskaröskunum,“ segir Kimberley.

Greinin hefur þegar vakið talsverða athygli innan vísindasamfélagsins og samhliða birtingu hennar birtist einnig viðtal við Kimberley Jade Anderson í American Journal of Human Genetics þar sem hún ræðir helstu niðurstöður rannsóknarinnar.

Músarannsóknir benda til verndandi áhrifa testósteróns

Til að rannsaka þetta nánar þróaði rannsóknarteymið músalíkan sem ber sömu erfðabreytingu og finnst hjá einstaklingi með heilkennið.

Niðurstöðurnar sýndu að breytingin hafði greinileg áhrif á kvenkyns mýs, meðal annars með hægari vexti, minni vöðvaspennu og auknum kvíðaeinkennum. Hjá karlkyns músum komu sömu áhrif hins vegar síður fram.

Þegar rannsakendur fjarlægðu hormónið testósterón hjá karlkyns músum komu vaxtarvandamál skýrar í ljós. Á móti gat gjöf hormónsins dregið úr einkennum hjá kvenkyns músum. Auk þess verndaði testósterón gegn truflunum á fjölgun taugafrumna. Niðurstöðurnar benda því til að ákveðin tegund kynhormóna, þar á meðal testósterón, geti haft verndandi áhrif gegn afleiðingum ákveðinna CHD1-breytinga.

Rannsakendur skoðuðu einnig gögn úr tveimur umfangsmestu erfðagagnasöfnum heims, UK Biobank og gnomAD. Þar kom fram svipuð mynd: sjaldgæfar breytingar í CHD1-geninu fundust oftar hjá körlum en konum, sem styður þá tilgátu að karlkynshormón geti veitt ákveðna vernd gegn áhrifum genabreytinganna.

Jafnframt fundu rannsakendur vísbendingar um sambærilegan kynjamun í fjölda annarra erfðasjúkdóma. Það bendir til þess að niðurstöðurnar kunni að hafa þýðingu langt út fyrir Pilarowski-Björnsson heilkenni.

Greinina í heild er hægt að nálgast með því að smella hér.