Heimspekingurinn og Akureyringurinn frá Genúa sem syngur óperur

Vísindafólkið okkar er mánaðarleg kynning á rannsakendum Háskólans á Akureyri. Giorgio Baruchello, prófessor við félagsvísindadeild, er vísindamanneskja mánaðarins.

„Ég er Akureyringur sem fæddist í ítölsku hafnarborginni Genúa. Árið 1995 kom ég fyrst til Íslands eftir að hafa lokið BA-námi í heimspeki í Genúa. Ég kom til Íslands sem Erasmus nemi og þegar dvölinni lauk var ég orðinn ástfanginn af landinu,“ segir Giorgio um sína fyrstu heimsókn til Íslands. „Þremur árum seinna kom ég til baka til Reykjavíkur þar sem ég vann alls konar störf, meðal annars á lager hjá Háskólaútgáfunni. Þá tók ég fleiri námskeið í heimspeki og íslensku og mér fannst gaman að læra, en það var aldrei auðvelt.“

Dvölin á Íslandi leiddi til Kanada

„Ég fylgdi ráðleggingum Páls og Skúla Skúlasona og fór til Guelph í Kanada í doktorsnám þar sem ég lærði undir leiðsögn John McMurtry, félagsheimspekings, umhverfisfræðings og kanadíska aðalsérfræðingsins í gildisfræði. Ég lauk doktorsnáminu árið 2002 og fór að vinna í Bretlandi í framhaldi af því. Ári seinna fékk ég svo símtal frá Mikael M. Karlssyni, frumkvöðli í uppbyggingu námsgreinarinnar heimspeki við Háskóla Íslands. Hann spurði hvort ég væri til í að vinna mikið fyrir lítil laun og hjálpa honum að móta Félagsvísinda- og lagadeild við HA sem í dag er Hug- og félagsvísindasvið. Ég þurfti nú ekki að hugsa lengi og þar með varð Akureyri ekki bara viðkomustaður heldur heimili.“ Þannig lýsir Giorgio vegferð sinni til Akureyrar.

Hvernig loftslagsmál tengjast heimspekinni

Áður en Giorgio valdi heimspekina var líffræðin sterklega inni í myndinni. Það kemur ekki á óvart þegar rætt er við fræðimann sem virðist hafa áhuga á nánast öllum hliðum mannlegrar tilveru, frá hagfræði og grimmd til húmors og trúarskoðana. „Sem ungur maður var ég mjög hrifinn af líffræði og heimspeki. Ég ákvað að velja síðari námslínuna í háskólanámi vegna þess að mér fannst hún gefa mér tækifæri til að læra um fleiri þætti lífsins, bæði utan og innan sálarinnar.“

Þessi akademíska breidd hefur einkennt rannsóknir Giorgio frá upphafi og hefur hann starfað með fólki úr öllum áttum, meðal annars listafólki. Hann hefur skrifað um hagfræði, siðfræði, tilvistarspurningar, trú, mælskufræði og húmor, svo fátt eitt sé nefnt. Ritin eru orðin fjölmörg og þar á meðal eru þrettán bækur. „Mínar rannsóknir og ritin mín endurspegla þessa breidd af fræðilegum áhuga. Grundvallaratriði hagfræðinnar og efnahagssögu, siðfræði grimmdarinnar, dauði og tilvistarhyggja, trúarskoðanir, mælskufræði og húmor. Í gegnum árin hef ég verið í samstarfi við sérfræðinga á mörgum sviðum; hagfræði, hjúkrunarfræði, málvísindum, stjórnmálafræði, guðfræði, lögfræði, félagsfræði og líffræðilegri og greiningarsálfræði. Ég hef einnig unnið með listafólki og leikurum og gefið út bókmennta- og leiklistaverk.“

Aðspurður um hvað sé brýnast að rannsaka í dag er Giorgio fljótur til svars: „Loftslagskreppan. Það er helsta mál okkar tíma. Sérfræðingar á öllum sviðum ættu að vinna saman til þess að draga úr þeim neikvæðu áhrifum sem hún hefur haft og mun hafa áfram. Aðskilnaður fræðilegrar hæfni og innsýnar er ein af ástæðunum fyrir því að svo lítið hefur áunnist hingað til. Þó að mikið hafi verið rætt um loftslagskreppuna þá er jörðin okkar enn að „fara í hundana“, eins og sagt er.“

Fræðin sem fæðast utan rannsóknarstofu

Giorgio hefur kennt fjölbreytt námskeið við Háskólann á Akureyri og aðra háskóla. Það er reyndar hægara sagt en gert að setja kennsluferilinn í eina setningu, því listinn hljómar næstum eins og heil námskrá. „Í gegnum árin hef ég kennt í ýmsum greinum, námslínum og námskeiðum, bæði við HA og aðra háskóla. Ég hef kennt sögu og hugmyndafræði nútímans, siðfræði, samfélagslega ábyrgð fyrirtækja, refsikenningar, mælskufræði, inngang í félagsvísindi, túlkunarfræði, hugmyndasögu, sögu sálfræðinnar, gagnrýna hugsun, heimspeki menntunar og vísindaheimspeki. Ég hef líka kennt ítölsku við Símenntun HA. Í grundvallaratriðum, eins og ég hef oft gert grín að, get ég kennt allt sem þarfnast ekki rannsóknarstofu!“

Þótt viðfangsefnin séu stór þarf kennslan ekki að vera þunglamaleg. „Húmor er eitt af mínum viðfangsefnum og er hann notaður í kennslunni. Það er gagnlegt þegar fjallað er um dauða, grimmd, loftslagsvá eða tilvistarhyggju. Smá húmor leysir ekki vandann, en hann getur hjálpað okkur að halda áfram að hugsa þegar viðfangsefnin eru stór.“

Erasmus áhrifin

Þegar komið er út fyrir kennslustofuna og fræðaskrifin birtist enn ein hliðin á Giorgio. „Ég lærði klassískan söng og tók þátt í óperum og óperettum,“ segir hann. Giorgio hefur líka lagt sitt af mörkum til fræðasamfélagsins á Íslandi með öðrum hætti. „Ásamt Maurizio Tani stofnaði ég elsta opna rafræna fræðitímaritið á Íslandi, Nordicum-Mediterraneum, sem ég hef verið ritstjóri að frá árinu 2005.“

Líkt og áður kom fram tengdist Giorgio Íslandi nánum böndum þegar hann var þar Erasmus nemi. Ástina í lífi sínu fann hann svo í Frakklandi. „Þar hitti ég Rachael Lorna Johnstone og vorum við bæði þar í gegnum Erasmus. Rachael er í dag er prófessor við Lagadeild HA og eigum við tvö „Erasmus-börn“ sem fæddust á Akureyri og ólust upp þrítyngd.“ Það er því óhætt að segja að Erasmus hafi haft töluverð áhrif á líf Giorgio. Fyrst kom Ísland, svo kom ástin, svo kom fjölskyldan, og einhvers staðar á leiðinni varð ítalski heimspekingurinn að Akureyringi.

Við kveðjum Giorgio Baruchello, prófessor í heimspeki, Akureyring frá Genúa, stofnanda fræðitímarits, fyrrverandi óperusöngvara, Genesis-aðdáanda og manninn sem getur kennt allt sem þarf ekki rannsóknarstofu.

Viltu kynnast fleira af vísindafólkinu okkar? Smelltu þá hér.